Jas sum od Titov Veles

Η ταινία κινδύνεψε να μην βρει διανομή στην Ελλάδα λόγω του "Μακεδονία" που αναγράφεται ως χώρα παραγωγής και που αναφέρεται 3-4 φορές κατά την διάρκειά της. Τι ειρωνικό για ένα φιλμ που αναφέρεται στην "συνειδητοποίηση ότι η ταυτότητα δεν συνδέεται πια με τον τόπο γέννησης ή καταγωγής" και στο ότι "οι άνθρωποι πρέπει να ψάξουν μέσα τους για να αυτοπροσδιοριστούν"... Τα παραπάνω αναφέρει η σκηνοθέτιδα Teona Strugar Mitevska αναλύοντας το όραμά της για το Είμαι απ' το Τίτο Βέλες.

Σε μια δηλητηριασμένη απ' τα απόβλητα της βαριάς βιομηχανίας που έτρεφε κάποτε το καθεστώς και τώρα μένει να σαπίζει, τρεις αδερφές προσπαθούν να αντιμετωπίσουν την αποπνικτική καθημερινότητα. Η μητέρα τους τις έχει εγκαταλείψει, η Slavica είναι στην απεξάρτηση ενώ η Safo ονειρεύεται να ξαναρχίσει τη ζωή της στην Ελλάδα. Η Afrodita μετά το θάνατο του πατέρα τους αποφάσισε να σταματήσει να μιλάει και το μόνο που τις έχει μείνει είναι να φροντίζει τις αδερφές της.

Η στάση που υιοθετούν οι ηρωίδες είναι η πρόφαση για να καταδείξει η σκηνοθέτιδα την στάσιμη κατάσταση στην οποία έχει επέλθει η νεοσύστατη χώρα μετά την διάλυση της ενωμένης Γιουγκοσλαβίας (η μητέρα που εγκαταλείπει τα παιδιά της). Ο θάνατος του πατέρα ισοδυναμεί με τον θάνατο του Tito που ουσιαστικά οδήγησε στην διάλυση. Ο ίδιος ο τόπος διαμονής άλλωστε έχει στο όνομά του τον Γιουγκοσλάβο ηγέτη, μόνο που μετά την ανεξαρτητοποίηση της Μακεδονίας (ή των Σκοπίων για τους περίεργους) φρόντισαν να το αφαιρέσουν και το Titov Veles έγινε απλά Veles. Η παθητική στάση της μικρότερης αδερφής γίνεται αιτία για τα δεινά που ακολουθούν. Την βιασμένη σχέση της με έναν νεαρό που την επισκέπτεται δήθεν για να τη βοηθήσει, την σήψη που την περιβάλλει στο δώμα της και το δραματικό τέλος που προεικάζεται σε ένα φλιτζάνι καφέ. Η Afrodita αν και πανέμορφη έχει αφεθεί, παρακμάζει και οδηγείται χονδροειδώς σε συμβολικό θάνατο.

Η απαισιόδοξη θέση της σκηνοθέτιδος για την κατάσταση στην πατρίδα της πιθανότατα δεν θα μας αφορούσε (άλλωστε ποτέ δεν πιστέψαμε τους "πατερούληδες") αν δεν ήταν τόσο προκλητικά κινηματογραφημένη. Η Mitevska έχει σπουδάσει ζωγραφική και αυτή της η παιδεία είναι εμφανής σε κάθε της πλανάρισμα. Υπάρχουν επίσης ονειρικές σεκάνς όπου γίνεται άμεση αναφορά σε πίνακες. Τα στατικά κάδρα της αναπνέουν απ' τις μικροκινήσεις των ηθοποιών για να εκραγούν αργότερα, τις στιγμές της απομόνωσης, απ' τη χρήση θερμών και ζωηρών χρωμάτων με την απέριττη φωτογραφία να αναδεικνύει την εκπληκτική σύνθεση κάθε πλάνου. Υπάρχουν όμως και νεκρές δραματουργικά στιγμές που η επιμονή της σκηνοθέτιδος στα ντεκόρ γίνεται επιδειοξιομανία. Το ύφος της ταινίας βαραίνει επικίνδυνα όσο πλησιάζουμε προς το φινάλε ενώ ο ρυθμός της απέχει παρασάγγας απ' το σύνηθες βαλκανικό κομφούζιο.

Απ' τα καλύτερα στοιχεία της ταινίας η ερμηνεία της Labina Mitevska (γνωστή απ' τις συνεργασίες της με τον Michael Winterbottom και αδερφή της Teona) που αποδίδει εξαιρετικά την εύθραυστη Afrodita, προσδίδοντας της με το βλέμμα και τη γλώσσα του σώματος μιαν αρμοστή παιδικότητα.